ವಿಭಾಗಗಳು
ಲೇಖನಗಳು

ಕುಂಕುಮ ಪುರಾಣ

ಹೆಣ್ಣು ಅಂದರೆ ಹೀಗಿರಬೇಕು ಹಣೆಯಲಿ ಕುಂಕುಮ ನಗುತಿರಬೇಕು
ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹಾಡು. ಆದರಿಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಬರೆಯೋದಿಲ್ಲ. ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ನಗುನಗುತಿರುವ ಕುಂಕುಮದಿಂದ ಮೊಗವು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವುದು. ಸಿಂಧೂರಮ್ ಸೌಂದರ್ಯ ಸಾಧನಂ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಚಿಂತನೆ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿರುವೆ.

ಕುಂಕುಮ ಅಂದ ತಕ್ಷಣ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುವುದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ. ಇದು ರಕ್ತದ ಸಂಕೇತ. ರಕ್ತವು ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಅವಶ್ಯಕ, ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ. ಹಾಗೇ ಕುಂಕುಮ ಹಿಂದೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ.

ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ದಿನಗಳು ದಸರಾ ಹಬ್ಬ. ಆಗಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುವಾಗ ಲಲಿತಾ ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಭಾವಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮಯುಕ್ತ ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು ಆಗುವುದು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ.
ಆಗ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ (ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ) ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೂರಿಸಿ ಅವುಗಳೊಡನೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ ರಾಣಿ ಗೊಂಬೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಜೊತೆಗೆ ಕಲಶವನ್ನಿಟ್ಟು ಪೂಜಿಸುವರು.
ಅಲ್ಲೇ ಲಲಿತಾಮಾತೆ ಅಥವಾ ದೇವಿಗೆ ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ ಮಾಡುವರು.

ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುವಾಗ ಚಿ| ಸೌ| ಹ| ಕುಂ| ಶೋ ಎಂದು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ಚಿರಂಜೀವಿ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಹರಿದ್ರಾ ಕುಂಕುಮ ಶೋಭಿತೇ. ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾರೈಸುವಾಗ ಚಿರಂಜೀವಿಯಾಗಿ ಅಂದರೆ ಸಾವೇ ಬರದಂತೆ ಇರು ಎಮ್ದೂ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿಯಾಗಿ ಅಂದ್ರೆ ಗಂಡನ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನೊಡನೆ ಇರು ಎಂದೂ, ಹರಿದ್ರಾ ಕುಂಕುಮ ಶೋಭಿತೇ ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಶೋಭಿಸು ಎಂದರ್ಥ.

ಈ ಕುಂಕುಮ ಅನ್ನುವುದು ಏನು?

ಕುಂಕುಮ ಎನ್ನುವುದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಪುಡಿ. ಅದನ್ನು ಅರಿಶಿನ ಮತ್ತು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲಿನ ಪುಡಿಯ ಜೊತೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸುವರು.

ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಹಣೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಡುವರು. ಇದು ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ವಿವೇಕ ಇರುವ ತಲೆಯ ಮುಂಭಾಗ. ಈ ಜಾಗ ಅಶಕ್ತರಾಗಿರುವವರನ್ನು ಸಮ್ಮೋಹನಗೊಳಿಸಲು ಸುಲಭ. ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ಉತ್ಪಾದನೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಆಗುವುದು. ತುಂಬಾ ಯೋಚಿಸುವವರು ತಲೆ ಬಿಸಿ ಆಗಿದೆ ಎನ್ನುವರು.
ಹಾಗೂ ಕೆಲವರು ಭ್ರೂಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವರು. ಏಕಾಗ್ರತೆಗೆ ಇದು ತುಂಬಾ ಸಹಾಯಕಾರಿ.
ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಯೋಗಿಗಳು ಧ್ಯಾನದ ಮೂಲಕ ಬೆನ್ನುಹುರಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ತವಾದ ಕುಂಡಲಿನೀ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಚೋದನೆ ಮಾಡುವರು. ಆ ಶಕ್ತಿ ಮೇಲೆ ಮಿದುಳಿಗೆ ಏರುವುದು. ಆಗ ಭ್ರೂ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುವುದು. ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಞ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವರು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲನ್ವಯ ಉಂಗುರದ ಬೆರಳಿನಿಂದ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಡುವರು. ಕುಂಕುಮದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ.

ಕುಂಕುಮ ಧರಿಸಿರುವ ಹೆಣ್ಣಿನ ಮುಖವನ್ನು ಯಾರಾದ್ರು ನೋಡಿದಾಗ ಅವರ ಕಣ್ಣು ಅವಳ ಆ ಕುಂಕುಮದ ಮೇಲೆಯೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗುತ್ತೆ, ಅವಳ ಬೇರೆ ಯಾವ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನೂ ನೋಡಿ ಚಂಚಲಚಿತ್ತರಾಗಲು ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಕುಂಕುಮವಿಡಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಕ್ಕೆ ಇದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ.

ಹಿಂದೂ ಹೆಂಗಸಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನ ಕುಂಕುಮದ ಮಹತ್ವ ಪತಿ ಜೀವತ್ಯಾಗದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಯಾಕೆ ಧರಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭಸುವುದು. ಕುಂಕುಮ ಪತಿಯ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ದ್ಯೋತಕವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವವಿದೆ.
ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಂದದ ಮೇಲೆ ಇತರರ ಕಣ್ಣು ಬೀಳಬಾರದು. ಆಕೆಯ ಅಂದ ಚಂದವೆಲ್ಲಾ ಕೇವಲ ತನ್ನ ಪತಿಗೆ ಮೀಸಲು. ತಾಳಿ ಸೆರಗಿನ ಒಳಗೆ ಮುಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಮದುವೆಯಾದ ಸಂಕೇತ ಸೂಚಿಸಲು ಕುಂಕುಮದ ಉಪಯೋಗ. ರಾಮಾಯಣದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಸೀತಾದೇವಿ ಅಶೋಕವನದಲ್ಲಿ ಶೋಕತಪ್ತಳಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ಆಂಜನೇಯ ರಾಮನ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಸೀತೆ ಯಾರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ ಇದ್ದದ್ದರಿಂದ ಸೀತೆಯ ತಾಳಿ ಗೋಚರವಾಯಿತು. ಈಗ ಕಣ್ಣಿದ್ದೇ ನಮಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ದಿವ್ಯದೃಷ್ಟಿ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸೂಚ್ಯವಾಗಿ ಕುಂಕುಮ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಆದರೂ ಆಗೋದು ಆಗೇ ಆಗತ್ತೆ, ತಡೆಯಲಾಗತ್ಯೇ?

ಕುಂಕುಮ ಹಿಂದೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಸಿಂಗಾರದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಯಾರನ್ನೇ ನೋಡುವಾಗ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣು ಮುಡಿಯಿಂದ ಅಡಿಯವರೆವಿಗೆ ಚಲಿಸುವುದು. ಮೊದಲು ಕಾಣುವುದು ಮುಖದಲ್ಲಿನ ತಲೆಗೂದಲು. ನಂತರ ಹಣೆಯಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸುವ ಕುಂಕುಮ. ಇದರ ಬಣ್ಣ ಹಲವಾರು. ಈಗೀಗಂತು ಬಿಂದಿಗಳು ಬಂದು ತರಹಾವರಿ ಚಿತ್ರ ವೈಚಿತ್ರವಾದ ಕುಂಕುಮಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಈಗಿನ ತರಾತುರಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ಕುಂಕುಮ ಕಾಪಾಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲದ ಜೊತೆ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದ ಪಾಕದಂತಹ ಕುಂಕುಮ ಮಾಡಲು ಸಮಯವಿಲ್ಲ. ಹಾಗು ಇದೆಲ್ಲ ರೇಜಿಗೆಯ ವಿಷಯ. ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಕಾರಗಳಿರುವ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬಿಂದಿಗಳು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.

ವಿದೇಶೀಯರು ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಅಯ್ಯೋ ಇದೇನು ನಿನ್ನ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಸಂದರ್ಭವೂ ಇದೆ. ಈಗೀಗ ಅವರುಗಳೂ ಇದೊಂದು ಫ್ಯಾಷನ್ ಎಂದು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಕೂದಲ ಬೈತಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಹಚ್ಚುವರು. ಇದನ್ನು ಅವರು ಸಿಂಧೂರ ಎನ್ನುವರು.

ಮೊದಲು ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಸೇರಿಸಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಹಣೆಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಕುಂಕುಮ ಬಿದ್ದು ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗೀಗ ಕುಂಕುಮವಿಡುವುದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಬಿಂದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಂದಿದೆ. ಹಾಗೇ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಮಾಯವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಆದರೆ ಕಿರಿಸ್ತಾನೀಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವರು. ಕಿರಿಸ್ತಾನೀಯರಿಗೆ ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ನಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಆದೇಶ – ನೀವು ಎಲ್ಲಿರುವಿರೋ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತೀಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾದ ಕುಂಕುಮ ಇಡುವುದನ್ನು ಅವರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

ಪತಿ ವಿಯೋಗವಾದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು, ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಸಾಧು ಅಥವಾ ವಿಭೂತಿಯನ್ನು ಇಡುವರು. ಇದೊಂದು ಸೂಚಕ ಅಷ್ಟೆ.

ಕುಂಕುಮದ ಮಹಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನೃಸಿಂಹ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲೂ ಹೀಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಚಂದನಂ ಶೀತಲಮ್ ದಿವ್ಯಮ್ ಚಂದ್ರ ಕುಂಕುಮ ಮಿಶ್ರಿತಂ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಕುಂಕುಮದಲ್ಲಿ ಅರಿಶಿನದ ಗುಣವಿರುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಮನ ಶಕ್ತಿ ಇದೆ. ಅದಕ್ಕೋಸ್ಕರವಾಗಿಯೇ ಹುಣ್ಣುಗಳಾದಾಗ ಚಂದನೊಂದಿಗೆ ಕುಂಕುಮ ಮಿಶ್ರನ ಮಾಡಿ ಹಚ್ಚುವರು.

ಇನ್ನು ಗಂಡಸರೂ – ಕುಂಕುಮ, ಚಂದನ, ವಿಭೂತಿ ಗಳನ್ನಿಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೇ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಕುಂಕುಮವನ್ನೇ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವರು.

ಮಲ್ಲೇಶ್ವರಂ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿಬಜಾರಿನಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಧಿಗೆ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಕುಮದ ರಾಶಿಯನ್ನು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಬೋಗುಣಿಯಲ್ಲಿ ಚೊಕ್ಕವಾಗಿ ತುಂಬಿಟ್ಟುರುವುದನ್ನು ಕಾಣುವೆವು. ಅದರಲ್ಲೂ ಹಲವಾರು ಬಣ್ಣಗಳಿರುವುವು. ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕುಂಕುಮ.

ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಲಲಿತಾ ಮಾತೆಗೆ ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಿ ಹತ್ತನೆಯ ದಿನ ಕಲಶ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅರ್ಚಿಸಿದ ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪೊಟ್ಟಣಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ ಪ್ರಸಾದವೆಂದು ಇತರರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ನೀವು ಮಾಡುವಿರಾ? ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕುಂಕುಮಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದ ಕುಂಕುಮದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಡಬ್ಬಿಯೇ ಇದೆ. ಕುಂಕುಮವನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದರೆ ಅಶುಭ ಅನ್ನುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಕುಮದ ಶೇಖರಣೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ.

ವಿಭಾಗಗಳು
ಲೇಖನಗಳು

ಬಾಯಿ ಇದ್ದವನಿಗೆ ಬರಗಾಲವಿಲ್ಲ

ಬಾಯಿ ಇದ್ದವನಿಗೆ ಬರಗಾಲವಿಲ್ಲ

ಇದೊಂದು ನಾಡುನುಡಿ (ನಾಣ್ನುಡಿ).  ಇಂದು ಬೆಳಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಬಾಸು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದು ಹಳೆಯ ಕೆಲಸವೊಂದು ಬಾಕಿ ಇದ್ದು ಇಂದೇ ಮುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಣತಿ ಇತ್ತರು.  ೫ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಹೊಟೆಲ್ ಒಂದರ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ತೊಂದರೆ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿಯೇ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಬೇಕಿತ್ತು.  ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾಯಕ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೆವು.  ಅವರಿಂದ ಕೆಲಸ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ.  ನನಗೇ ಹೋಗಲು ನನ್ನ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಣತಿ ಇತ್ತರು.  ನಾನೇ ಯಾಕೆ ಹೋಗಬೇಕು, ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಾದ ಸಹಾಯಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೇ ಈ ಕೆಲಸ ಆಗ್ಲಿಲ್ಲ ಅಂದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಹೋಗಿ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ ಎನ್ನಲು, ಅವರು – ’ನೀನು ಹೋಗಿ ಬಾ.  ಆಮೇಲೆ ನಿನಗೇ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ, ನಿನ್ನಿಂದ ಈ ಕೆಲಸ ಆಗುವುದೋ ಇಲ್ಲವೋ’ ಎಂದು, ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.  ಆ ಹೊಟೆಲ್ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಪರಿಚಯವಿರದ ಕಾರಣ ಸಹಾಯಕ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದೆ. 

ಒಬೆರಾಯ್ ಹೊಟೆಲ್‍ನವರ ಸಹೋದರ ಸಂಸ್ಥೆ ಹಿಲ್ಟನ್ ಹೊಟೆಲ್.  ವೈಭವವಾದ ಕಟ್ಟಡದೊಳಗೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಯಾವುದೋ ಯಕ್ಷ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದಂತಹ ಅನುಭವವಾಯಿತು.   ಆ ಹೊಟೆಲ್ ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಮೊದಲು ಎದುರಾದದ್ದು ಆತಿಥೇಯ ವಿಭಾಗ.  ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಿದ್ದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರದ ವಿಭಾಗ ಎಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಹುಡುಕುವುದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಹೊಟೆಲ್‍ನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಡೌನ್ ತರಹದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಪತ್ರ ವಿಭಾಗವಿದೆ. ನಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವವರ ಹತ್ತಿರ ಹೋದೆವು.  ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ನನ್ನನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ, ಅವರು ಎದ್ದು ನಿಂತು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ತಿಳಿಸಿ, ತಾವೇನು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಕೇಳಿದರು.  ಇಷ್ಟು ಮರ್ಯಾದೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದೇ ಸಾಕೆಂದು, ನಾನು ಬಂದ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕೊಡಲಾರಂಭಿಸಿದೆ.  ನನ್ನ ಭೈರಿಗೆಯ ಕೊರೆತ ಕೇಳಿಯೇ ಏನೋ, ತಕ್ಷಣ ನಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಮಾತುಗಳಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.  ನನ್ನ ಕೆಲಸ ಬಹಳ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಮುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು.  ನಂತರ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ತಿಳಿಸಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ನಾನು ಆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹೊಟೆಲ್‍ನ ಆತನಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪು ಹಾದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಆಯಿತಂತೆ.  ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ನಮ್ಮ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮಣಿದು, ನಮ್ಮ ನಿಲುವನ್ನು ಸರಿ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರಂತೆ.  ಆ ತಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಇದರ ಅನುಭವವೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ.  ಅವರಿಂದ ಬೀಳ್ಕೊಂಡು ಹೊರಡುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ಅವರ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನಮ್ಮನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮಲ್ಲಿಗೆ ಊಟಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕೆಂದು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.  ನಾನು ಹೊರಗಡೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಏನನ್ನೂ ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲು, ಅವರಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು.  ಅದೇ ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟು ನಿಂತರು.  ಬಹಳ ಒಳ್ಳೆಯ ಊಟ ನೀಡಿದ್ದರಂತೆ.  ನಂತರ ನಾನು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಬಂದು ಕೆಲಸವಾದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ ಕೂಡಲೇ ನನ್ನ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ ಹೇಳಿದರು, ’ನಾನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿರಲಿಲ್ವೇ?  ನೀನು ಹೋದರೆ ಕೆಲಸ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಆಗುವುದು ಎಂದು’.   ತಕ್ಷಣ ನನಗೆ ನೆನಪಾದದ್ದು ‘ಬಾಯಿಯಿದ್ದವನು ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕಿಯಾನು’ ಎಂದ ಕನ್ನಡದ ನಾಣ್ನುಡಿ. 

ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಒಂದು ನೆನಪನ್ನು ಕೆದಕಿ ನಿಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತಿರುವೆ.  ನನ್ನ ತಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದ್ದವರು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸರಕಾರದಿಂದ ಪಿಂಚಣಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನನಗೂ ಕಾಲೇಜಿನ ಫೀ ಮಾಫಿ, ಹಾಸ್ಟೆಲಿನ ಖರ್ಚು, ಪುಸ್ತಿಕೆಗಳ ಖರ್ಚು ಇತ್ಯಾದಿ ಎಂದು ಸ್ಕಾಲರ್ ಶಿಪ್ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೭೯-೮೦ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾಂ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯ.    ಪದವಿಯ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಹಣ ಯಾಕೋ ಇನ್ನೂ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ.  ಮೂರನೆಯ (ಕಡೆಯ) ವರ್ಷದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಲ್ಲಿಯೇ, ಅದರ ಬಾಬ್ತು ಹಣ ಬಂದಿತ್ತು.  ಈ ಮೊದಲು ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಬಾಬ್ತು ಕೂಡಾ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಎರಡನೆಯ ವರ್ಷದ ಹಣ ಮಾತ್ರ ಏಕೆ ಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಾಲೇಜಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಿಸಲು, ಸರ್ಕಾರದ ಆ ವಿಭಾಗಕ್ಕೇ ಹೋಗಿ ವಿಚಾರಿಸು ಎಂದಿದ್ದರು.  ಒಂದು ದಿನ ಆ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ವಿಚಾರಿಸಲು, ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮಗೇನೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ,  ನಿನಗೆ ಎಷ್ಟು ಬಂದಿದೆಯೋ ಅದರಲ್ಲೇ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟುಕೋ ಎಂದಿದ್ದರು.  ಸುಮ್ಮನಿರದ ನಾನು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ನನ್ನ ಅಳಲನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡೆ.  ನನ್ನ ತಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು.  ಈಗ ಅವರು ಕೆಲಸದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ನಾನು ವಸತಿನಿಲಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಓದುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ದುಸ್ತರವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದೆ.  ಅಷ್ಟಲ್ಲದೇ ನಾನು ಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದ ನನ್ನ ಹಳೆಯ ಅಂಕಪಟ್ಟಿಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅವರ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದೆ.  ಅದನ್ನು ನೋಡಿಯೋ ಏನೋ, ಆ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಅರ್ಜಿ ತಮಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಮತ್ತೊಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿ ಹಣ ಸಂದಾಯಿಸುವುದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿದ್ದರು.  ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕುಳಿತು ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್‍ಗಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.  ಅದಾದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಆ ವಿಷಯವೇ ನನಗೆ ಮರೆತು ಹೋಗಿತ್ತು. ಬಿ.ಕಾಂ ಪದವಿ ದೊರೆತ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ಮೇಲೆ, ಒಮ್ಮೆ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಕರೆ ಬಂದಿತು.  ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕಾಲೇಜಿನ ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ನಿನಗೆ ಚೆಕ್ ಕೊಡಬೇಕೋ ಅಥವಾ ನಗದು ಹಣ ಕೊಡಬೇಕೋ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು.  ವಿಷಯವೇನೆಂದು ತಿಳಿಯದ ನಾನು, ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳ್ತಿದ್ದೀರಿ, ನನಗೆ ನಗದು ಹಣ ಕೊಟ್ಟರೇ ಒಳ್ಳೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.  ಒಟ್ಟಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಹಣವನ್ನು ನಗದಾಗಿ ಕೊಟ್ಟರು.  ನನಗೆ ಸಖೇದಾಶ್ಚರ್ಯವಾಯಿತು.  ಒಂದು ವರ್ಷದ್ದೇ ಸರಿಯಾಗಿ ಬರದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಣ ಅದು ಹೇಗೆ ಬಂದಿತು ಎಂದು.  ಲೆಕ್ಕಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದರು.  ಅವರನ್ನು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದೆ. ಅದಕ್ಕವರು, ನೀನು ಸರ್ಕಾರದ ಕಛೇರಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆಯಾ?  ಅಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯಿತು ಹೇಳು?  ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.  ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಚಾಚೂ ತಪ್ಪದೇ ಅವರ ಮುಂದೆ ಹರಿಯಬಿಟ್ಟೆ.  ಅದಕ್ಕವರು, ‘ನೋಡಿದೆಯಾ, ಇದಕ್ಕೇ ಹೇಳುವುದು, ಬಾಯಿ ಇದ್ದವನಿಗೆ ಬರಗಾಲವಿಲ್ಲ’.  ನೀನು ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುದುದು, ಅಂಕ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದುದು, ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದುದು ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆಯಿತು.  ನೋಡು ಅವರೀಗ ಹಳೆಯ ಅರ್ಜಿಯನ್ನೂ ತೆಗೆಸಿ, ಎರಡನ್ನೂ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಣ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿಯೇ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಯಾರಲ್ಲಿಯೂ ಹೇಳಬೇಡ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮೊದಲ ಪಿಯುಸಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಲರ್ ಶಿಪ್ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ.  ದೇವರು ಕೊಟ್ಟ ವರವೆಂದು ಕಣ್ಣಿಗೊತ್ತಿಕೊಂಡು ತೆಗೆದುಕೋ.  ನಿನಗೆ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದೇ ಆಗುವುದು ಎಂದು ಹರಸಿದರು. ಆ ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.  ಈಗವರು ಎಲ್ಲಿಹರೋ ಏನೋ ತಿಳಿಯದು. ಆದರೆ ಅವರ ಆತ್ಮ ಮಾತ್ರ ನನ್ನನ್ನು ಹರಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ.  ಅವರ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗುವುದೇ? ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಎಂದುರೋ ಮಹಾನುಭಾವುಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು.

ವಿಭಾಗಗಳು
ಕವನಗಳು

ನನ್ನವಳು

ವಾರೆ ನೋಟದೆ ಮನಸೆಳೆದ ಚೆಲುವೆ
ಸೂಜಿಗಲ್ಲಿನ ಆ ನೋಟಕೆ ಮನಸೋತೆ
ಮಕರಂದ ತುಂಬಿದ ಅಧರದ ಬಣ್ಣ
ನೋಡುತ್ತಲೇ ನಾನಾದೆ ಬಲು ಸಣ್ಣ

ಮೊದಲ ದಿನ ಅವಳು ಅಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಸ್ಟಾಪಿನಲಿ
ನಾನು ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಉಗುರು ಕಡಿಯುತಲಿ
ಆ ಕೊಂಕು ನೋಟದೆ ನನ್ನ ಕೊಲ್ಲುತಿಹೆ
ಮಾಗಿಯ ಚಳಿಯಲು ನಾ ಬೆವತಿಹೆ

ಎರಡನೆಯ ದಿನ ಮತ್ತದೇ ಕುಡಿಗಣ್ಣ ನೋಟ
ಇದೇನಿದು ದಿನವೂ ಮಾದಕತೆಯ ಮಾಟ
ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲು ಆ ವಾರೆನೋಟದ ಕಣ್ಣ
ನಿಜವಾಯಿತು ಅವಳಿಗಿಹದು ಮಾಲ್ಗಣ್ಣ

ಮೂರನೆಯ ದಿನ ನಾ ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗದಿರಲು
ಅವಳೇ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಬಂದಿರಲು
ಹೆದರಿ ನಾ ಓಡಿದೇ ಹಿತ್ತಲ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ
ಅಮ್ಮ ಹೇಳಿದಳು ಅವಳೇ ನಿನ್ನ ಸುನಂದ

ವಿಭಾಗಗಳು
ಕವನಗಳು

ಬದುಕು

ಬದುಕು ಈರುಳ್ಳಿಯಂತೆ (ನೀರುಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಉಳ್ಳಾಗಡ್ಡಿ)
ಬಲು ಘಾಟು, ಕತ್ತರಿಸಲು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು
ಸುಲಿದಷ್ಟೂ ಪದರಗಳು
ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಸಾರವಿಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ
ತಿರುಳೇ ಇಲ್ಲದ ಸುರುಳಿ
ಸವಿಯಲು ಬಲು ಆನಂದ
ಜೊತೆಗೆ ಬಾಯಿ ವಾಸನೆ

(ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವೇಂಗಾಯ್ ಎಂದು ಆಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಿದೆ)

ಬದುಕೂ ಬಲು ಘಾಟು,
ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ನೀರು
ದಿನಗಳು ಸವೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವುದು
ಆದರೂ ಸಾರ್ಥಕ್ಯದ ದಿನಗಳು ಕಾಣಸಿಗದು
ಬದುಕೂ ಸವಿಯಲು ಬಲು ಆನಂದ
ಆ ಸವಿಯ ಹಿಂದೆಯೇ ದುರ್ವಾಸನೆ (ಕರ್ಮಫಲ ಎನ್ನೋಣವೇ)

ನನ್ನ ಬದುಕು ಒಂದು ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟು
ಬರುವುದೆಷ್ಟೋ ಕಾಣುವಂತಹ ಡೆಬಿಟ್ಟುಗಳು
ಅಂತೆಯೇ ಬರುತಿಹದು ಗುಡ್ ವಿಲ್ ನಂತಹ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಟುಗಳು
ಬದುಕಿನ ಕೊನೆಗೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಆಗುವ ಶೀಟು (ಪತ್ರ)

ಇದರ ಮಧ್ಯೆ ಕೊಟ್ಟು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ
ಎಡ ಬಲದಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಹ ಕಾಂಟ್ರಾ ಎಂಟ್ರಿಗಳು
ಈ ಶೀಟು ತಯಾರಾಗುವುದು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ
ಜೀವನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಕು ಮಾತ್ರ ಶೂನ್ಯ